Houten in het kort

De gemeente Houten ligt ten Zuidoosten van Utrecht en heeft nu 45.000 inwoners. Gelegen tussen de rijkswegen A12 Utrecht-Arnhem, A27 Utrecht-'s Hertogenbosch en de rivier de Lek. In dit gebied liggen de dorpen Houten en 't Goy ten noorden, en Schalkwijk en Tull en 't Waal ten zuiden van het Amsterdam-Rijnkanaal. Begin jaren zeventig was Houten een dorp van ongeveer 4.000 inwoners. Na een eerste bouwtaak groeide Houten in de jaren tachtig naar 30.000 inwoners. Eind jaren negentig startte een tweede groeiperiode. Tot 2008 blijft Houten een bouwende gemeente en doorgroeien naar ongeveer 50.000 inwoners. Houten is uniek om zijn stedenbouwkundige structuur en de ruime aandacht voor fietser en voetganger.

Geschiedenis

De geschiedenis leert dat er al heel lang mensen wonen in deze regio. Houten maakt veel gebruik van haar geschiedenis: de archeologische opgravingen en de historisch interessante gebouwen hebben een plek gekregen in de nieuwbouw. Ook de historische oude kern van Houten, het Oude Dorp is bewaard gebleven. Dat maakt Houten een boeiende plaats: een nieuwbouwgemeente met wortels in het verre verleden.

De dorpen Houten en 't Goy zijn ontstaan op hoger gelegen gronden, de zogenoemde stroomruggen, die in vroeger tijden door de Kromme Rijn zijn afgezet. Uit opgravingen is bekend dat op de plek van het dorp Houten al ver voor de jaartelling mensen woonden. Pas toen in de 12e eeuw de Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede werd aangelegd en dijken kwamen langs de Rijn en Lek, konden ook de lager gelegen gronden, de kommen, worden bewoond. Zo ontstond het komgebied Schalkwijk en aan de rand van de kom de lintbebouwing van Tull en 't Waal. De voornaamste bronnen van inkomsten waren landbouw en fruitteelt op de hoge gronden en veeteelt op de lage gronden.

In de middeleeuwen was het gebied van de gemeente Houten ingedeeld in gerechten. De namen daarvan leven nog voort: Schonauwen, Wulven, Waijen, Heemstede en Honswijk. Na eerdere samenvoegingen ontstond in 1962 de huidige gemeente Houten.

Groeitaken

Om de snel groeiende bevolking in de regio Utrecht onderdak te bieden, werd Houten in het begin van de jaren zeventig aangewezen als groeikern. In 1979 startte de bouw van 10.000 woningen en groeide de bevolking van 4.000 tot ruim 30.000 inwoners in 1996.
Na zorgvuldige voorbereiding begon de gemeente Houten in 1997 aan een nieuwe groeiperiode. Op grond van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Vinex) bouwt Houten tot 2008 ruim 7000 woningen. Stedenbouwkundig gezien is Houten bijzonder. De ruimte en voorrang die fietsers en voetgangers er hebben is uniek. Dat unieke karakter is zowel in het oude als nieuwe Houten zichtbaar. Er is veel afwisseling in vorm en architectuur van de woningen. Houten kent voornamelijk laagbouw. Iedere woonwijk heeft zijn eigen sfeer.

Van groei naar bloei

Tot 2008 blijft Houten een bouwende gemeente. Daarna gaat het er vooral om het wonen in onze stad nog aantrekkelijker te maken. Met ruim 50.000 inwoners moeten er voldoende voorzieningen beschikbaar zijn om prettig te kunnen wonen en leven.
In 2003 heeft de gemeenteraad de strategische visie "Houten 2015; Van groei naar bloei" vastgesteld.
De visie geeft een beeld van de ontwikkelingsrichting van Houten voor de komende 10 jaar. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en politiek is deze visie opgesteld.

Nieuw centrum

Het centrum van Houten is toe aan uitbreiding en vernieuwing. Door de komst van veel nieuwe inwoners groeit Houten toe naar 50.000 inwoners. Het huidige centrum is hier niet op berekend; er zijn relatief weinig winkels en voorzieningen. De extra winkels en voorzieningen worden in het bestaande centrum geconcentreerd. Daarom is het nodig ook de bereikbaarheid van het centrum te verbeteren: het merendeel van de bewoners woont aan de zuidzijde van het centrum.
Ook is er behoefte aan een voor iedereen herkenbaar en eigentijds centrum. Een kloppend stadshart waar de inwoners trots op zijn en waar meer te beleven is dan het doen van de dagelijkse boodschappen. Het gaat dan vooral om het verbeteren van de sfeer, de kwaliteit van de openbare ruimte en de voorzieningen voor cultuur en ontspanning.

Spoorverdubbeling

Het aantal treinsporen wordt verdubbeld van twee naar vier. Dit is een uitwerking van het Randstadspoor in opdracht van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Omdat Houten letterlijk rondom de spoorweg en het station is gebouwd, heeft deze aanpassing de komende jaren ingrijpende gevolgen voor het centrum. 

Cultuurcentrum

Aan de Slinger komt een cultuurcentrum met een voorstellingszaal (300 zitplaatsen) voor professionele theater- en muziekvoorstellingen. In de foyer komt een horecavoorziening. Daarnaast krijgt het Houtens Muziek Collectief hier de beschikking over een aantal muzieklokalen.

Tegelijkertijd breidt het naastgelegen College De Heemlanden met 3.000 m2 flink uit. Het College heeft behoefte aan extra lokalen en andere onderwijsruimten om de verwachte leerlingengroei op te kunnen vangen.
De bouw van het cultuurcentrum is juni 2006 van start gegaan.  

Het nieuwe Houten

Aan de zuidkant van Houten aan weerszijden van de spoorlijn verrijzen sinds 1997 prachtig gelegen, afwisselende woonwijken. Het oude en nieuwe Houten zijn met een Rondweg en doorgaande fietsroutes met elkaar verbonden. Het woningbouwprogramma is zo samengesteld dat het nieuwe Houten aantrekkelijk is voor allerlei bewoners zoals gezinnen, ouderen, mensen die in een groep willen wonen of een speciale woning met flexibele indeling willen.
Het centrum van het nieuwe Houten wordt Castellum. Hier komen woningen, winkels, kantoren en een station. Het winkelcentrum 't Rond blijft het hoofdwinkelcentrum van Houten.

Uniek verkeerssysteem: voorrang voor fietsers

De fiets is meer dan in andere gemeenten een ideaal vervoermiddel in Houten. De brede, vaak rood geasfalteerde, fietspaden leiden langs de mooiste plekjes binnen en buiten Houten. Maar Houten probeert ook het dagelijkse fietsverkeer naar school en werk zo prettig mogelijk te maken. Een uitgekiend routenet nodigt uit om per fiets te gaan en brengt je snel naar de plaats van bestemming. Daar waar het vele fietsverkeer de Rondweg met auto's kruist, zijn of worden fietstunnels aangelegd. Scholen liggen allemaal aan of dichtbij een vrij liggende fietsroute, zodat kinderen veilig naar school kunnen fietsen.
 
Dit alles heeft als gunstig gevolg dat in Houten de korte ritten veel meer op de fiets dan per auto worden afgelegd. De Rondweg leidt het gemotoriseerde verkeer om Houten. Elke wijk is alleen bereikbaar via de Rondweg. In woonwijken, waar alleen bestemmingsverkeer rijdt, geldt een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Zo blijft Houten rustig, veilig en schoon.

Recreatie, sport en spel

Er zijn in Houten veel mogelijkheden om sport te beoefenen, al dan niet georganiseerd, binnen of buiten.
Ten westen (De Weteringhoek) en ten oosten (De Kruisboog) van Houten zijn de meeste sportvoorzieningen geconcentreerd. Zwemmers kunnen terecht in het overdekte zwembad en openluchtbad De Wetering.
Houten heeft veel groen en water met volop gelegenheid tot recreëren. Het Kooikerspark heeft een plas waar gevist, gevaren en gesurft kan worden. Vlakbij het Imkerspark is een kinderboerderij en speeltuin De Speelheuvel.
De Vijfwal, een recreatieve zone van zo’n 30 meter breed in Houten-Vinex, geeft wandelaars, joggers en spelende kinderen de ruimte.
Daarnaast is de Rietplas een favoriete plek voor zwemmers, surfers en zonaanbidders.
 
In alle wijken zijn speeltoestellen en speelweiden voor kleine en grote kinderen, variërend van klimrek, schommel, trapveldje tot skatebaan. En wil het een beetje vriezen, dan kun je schaatsen op de sloten.

Onderwijs en sociaal-cultureel werk

Houten heeft veel basisscholen van verschillende signatuur. De Wissel is een school voor speciaal basisonderwijs. College De Heemlanden biedt als middelbare school onderwijs voor vmbo, havo en atheneum (met Latijn). Het Wellantcollege in Houten is een mbo-opleiding met allerhande studierichtingen gericht op groen, dierenverzorging, veehouderij, milieu en landschap.
 
De sociaal-culturele centra liggen verspreid over Houten. Jong en oud en vele organisaties maken er  gebruik van voor ontmoetingen, sport en spel, muziek of cursussen. De nieuwste aanwinst is wijkcentrum De Vuurtoren in Hofstad, in het zuidoosten van Houten. Op het ogenblik liggen de plannen voor het wijkcentrum Schoneveld – in Houten zuidwest – op de tekentafel.

Bedrijvigheid en werkgelegenheid

De gemeente Houten geeft actief grond uit voor bedrijven en kantoren. Voor bedrijven zijn er vestigingsmogelijkheden op bedrijventerrein De Meerpaal langs de A27. Daarnaast worden (kleine) kavels uitgegeven op bedrijventerrein De Schaft, dat opgeknapt wordt, en langs De Koppeling.
De meeste kantoren liggen aan de Molenzoom. Deze loopt van het centrum tot aan de rotonde De Koppeling. De in Houten gevestigde kantoren bieden veel arbeidsplaatsen. Veel bedrijvigheid en werkgelegenheid is ook te vinden in de winkelcentra (Oude Dorp en Het Rond) en de kleine kernen en in de woonwijken. Zo zijn er diverse woningen met een praktijk of kantoor aan huis.
Ook de bedrijventerreinen van Houten bieden veel werkgelegenheid. Deze terreinen zijn De Schaft, Doornkade, Het Rondeel en De Meerpaal.
Om de werkgelegenheid mee te laten groeien met de groeiende Houtense bevolking, is gestart met de ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein De Meerpaal. Net als De Molenzoom en Het Rondeel kenmerkt dit bedrijventerrein zich door een hoogwaardige stedenbouwkundige opzet. Het is een gemengd bedrijventerrein waar bedrijven uit diverse sectoren zich kunnen vestigen. Het gaat dan om bedrijven in de distributie- en groothandelssector, lichte industrie, bouwnijverheid en dienstverlening. 

Bron: De gemeentegids Houten 2006